26 maart 1982
Wij zijn niet alwetend of onfeilbaar. Nadenken is dus geboden. Het onderwerp voor deze avond is: De Heilige Geest.
Onder de “Heilige Geest” wordt iets vaags verstaan dat wordt voorgesteld in een gedaante die u op vele pleinen kunt aantreffen. Het is de geest Gods en deze verschijnt naar men zegt in vele verschillende vormen zoals bv. tijdens het eerste pinksterfeest waar de leerlingen van Jezus in quorum bijeen waren. Dezen zaten in het halfduister droefgeestig voor zich heen te staren, toen opeens de geest hen beving met het geruis van de wind en in de gedaante van vurige tongen boven hun hoofden kenbaar werd. Met andere woorden: wanneer het voorgaande een juiste beschrijving is, moet het gehele gebeuren wel iets te maken hebben met je uitstraling, je eigen aura. Het kan niet anders.
Nu weet ik wel, dat die Heilige Geest tegenwoordig overal bij wordt gehaald en dan vaak nog verkeerdelijk ook. Maar laat ons dan eens proberen ons voor te stellen, wat dit dan in feite wel zou kunnen zijn. De leerlingen gingen uit en zij spraken in tongen. Zij spraken dus wel wartaal dan wel voor hen vreemde talen. Want onder vreemde tongen wordt in bepaalde gemeenten glossalie verstaan.
“En eenieder verstond hen in hun eigen taal.” Dat is interessant. Hier hebben wij te maken met een overdracht die kennelijk niets meer te maken heeft met normale menselijke communicatie. Er is iets meer dan normaal. En dit zal volgens mij niet alleen bestaan hebben in de leerlingen, gezien het begrip moet het ook bestaan hebben in degenen die toehoorden. Het is dus een toestand die wij niet zomaar kunnen personifiëren, al doet men dit ook nog zo graag. Op grond van dit alles kan men de geest geen persoonlijkheid toekennen. Indien het alleen een toestand zou zijn, zou men het zelfs kunnen aanduiden als een functie van een gemeenschappelijk bewustzijn. Er bestaat immers een gemeenschappelijk menselijk bovenbewustzijn, een soort halve akasha kroniek plus vele recente invloeden waardoor je van alles en nog wat kunt afleiden.
Maar waar blijven wij dan met God? Volgens vele, vooral christelijke geloofsvormen heeft God drie personen: de Vader, de Zoon en de Heilige Geest. Waaruit men zou kunnen afleiden dat de geest iets anders is dan de schepper en ook niet vereenzelvigd mag worden met de Christus. Toch zou hij deel uitmaken van het goddelijke. Wat het dan niet gemakkelijker maakt.
Een voorstelling hebben wij nog steeds niet van die geest, ofschoon wij nu weten dat deze in verschillende gedaanten kan verschijnen, waarbij voor mij wel duidelijk is dat een dergelijke verschijning evenals bij het waarnemen van een geest althans deels ook van de beschouwer zal afhangen. Verder is indien men dit alles als redelijk juist aanneemt duidelijk, dat onder de invloed hiervan vreemde dingen in het bewustzijn kunnen gebeuren.
Dan zou het kunnen zijn dat men in feite hier spreekt over een contact met een hogere wereld dan wel een hoger bewustzijn waaruit gegevens tot ons komen of krachten en kwaliteiten tot ons komen. Indien dit echter het geval is zo kan ik mij maar moeilijk voorstellen dat die Heilige Geest zich. alleen maar op een mens zou richten of alleen op een bepaalde groep van mensen. Wanneer de Heilige Geest een goddelijke functie is, die uitreikt naar het bewustzijn, zo moet die geest zich overal volgens mij kunnen manifesteren en sprekende vanuit ons standpunt zich ook willen manifesteren.
Maar nog steeds neem ik aan dat die Heilige Geest – vanuit ons standpunt – een toestand is. En wel een toestand waardoor de hoogste waarden van of desnoods geestelijke aard – dat kan dus verschillen – zich kunnen manifesteren binnen degene die de juiste instelling heeft. Wanneer dit gebeurt bestaat de mogelijkheid – maar niet de zekerheid – dat de aura van de persoon hierdoor verandert en zo bepaalde verschijnselen ook voor anderen kenbaar worden. Dezen zouden gezien de bekende feiten o.m. kunnen bestaan uit lichtend aureool, vlammende tongen e.d. Zelfs een duif zien, kan daarbij behoren. Maar evengoed een toestand van verheerlijking, een tijdelijk los schijnen van de zwaartekracht en dergelijke verschijnselen.
Helaas kunnen al die verschijnselen mede verklaard worden door de paranormale kwaliteiten die sommige mensen kennelijk bezitten. Wat weer een moeilijkheid betekent, want de verschijnselen die men als bewijs voor het optreden van de Heilige Geest beschouwt, kunnen psychisch door de personen die erdoor betroffen worden zelf worden veroorzaakt. Zo goed als bepaalde ingevingen het resultaat zouden kunnen zijn van onbewuste helderziendheid en vele visioenen die aan de Heilige Geest toegeschreven worden volgens de modernste ervaringen evenzeer voort zouden kunnen komen uit helderziendheid in ruimte en tijd.
Kortom: elk verschijnsel dat in bepaalde groepen specifiek aan die Heilige Geest wordt toegeschreven, kan volgens de huidige stand van de parapsychologie ook op andere wijze ontstaan. Volgens mij kan het dan niet om de verschijnselen zelf gaan, maar zal men eerder moeten denken aan een kracht waardoor kwaliteiten die in de mens zelf berusten, opeens actief worden. En daarmee kan ik dan een, zij het vage, conclusie trekken ofschoon het voorgaande wel kippenvel bezorgd zal hebben aan elke theoloog binnen het christelijke geloof.
Ik stel het mij dan ongeveer als volgt voor: God is kracht. Een onbekende kracht. Of wij deze personifiëren of niet, doet daarbij niet ter zake. De kracht zelf of haar bron is ons onbekend en, gezien ons wezen en standpunt op het ogenblik, voor ons als wezen of geheel in ieder geval onkenbaar.
Wij erkennen bepaalde verschijnselen die door deze onbekende kracht veroorzaakt schijnen te worden. Wij plegen deze te zien als afzonderlijke persoonlijkheden of krachten en benoemen deze als waren het goden. Eén van deze krachten is dan de Heilige Geest. Deze Heilige Geest zou dus een uiting zijn van een bepaalde kracht waarvan wij de werking op een zekere wijze plegen te ondergaan. Wij kunnen nu wel allerhande voorwaarden gaan stellen om die verschijnselen als komende van de Heilige Geest te kunnen beschouwen, maar mij dunkt dat deze niet ter zake dienende zijn omdat wij nu eenmaal niet in staat zijn, uit te maken wat God is en wat een deel van zijn wezen voor ons al dan niet zou kunnen betekenen en onder welke omstandigheden. Wij kunnen alleen met enige zekerheid stellen dat een dergelijke kracht er kennelijk is en dat, wanneer deze kracht ons beroert hierdoor in ons bewustzijn iets wordt gewekt, een plotseling besef zal kunnen ontstaan en zelfs opeens krachten en gaven die in ons berusten tot kenbare ontwikkeling kunnen komen.
In het christendom hoor je steeds weer roepen: de Heilige Geest dale over u neder, Heilige Geest kom tot ons, waarbij men kennelijk ook nog aanneemt dat een mens door deze aanroeping van de Heilige Geest beroerd kan worden en tijdelijk in een of meer opzichten bovenmenselijk kan worden en wel bijzonder binnen het christendom. Maar soortgelijke dingen tref ik ook elders aan. Wij kennen in bepaalde godsdiensten tempeldansen waarbij een of meer tempeldansers(essen) tijdelijk tot representant worden van een hogere of lagere godheid. Heeft dit dan mogelijk ook met die Heilige Geest te maken? Wat dat betreft kunnen wij ook kijken naar zaken die algemeen als duister worden beschouwd, zoals voodoo. Ook bij bepaalde voodoo – achtige riten kennen wij het aanroepen en/ of dansen, gevolgd door het bezeten worden van een of meer personen door een of meerdere “geesten”. Dezen geven dan boodschappen of profetieën.
Bij de lama’s in Tibet bestonden eveneens gebruiken als de zgn. demonendans waarbij ook een medium te pas komt. Dit medium vormde eerst het toneel van een strijd tussen de krachten van goed en kwaad. Uiteindelijk daalt er iets neder in die persoon – of wordt er iets in die persoon gewekt – waardoor deze gemeenlijk met vervormde en knarsende stem, onbegrijpelijke woorden begint te spreken. Dit laatste is natuurlijk erg prettig voor de priesters die de taal van de god of demon voor de gelovigen vertalen: zij kunnen zeggen wat zij willen, want niemand snapt wat het medium zegt. Zo worden o.m. prognoses uitgesproken maar ook dreigingen en raadgevingen komen door.
Dit zijn enkele voorbeelden uit een gehele reeks van verschijnselen die elk wel anders benoemd worden, maar toch een gemeenschappelijke factor behelzen: het bewustzijn van een mens verandert of wordt verdrongen door een bewustzijn dat bovenmenselijk schijnt te zijn.
Waarom moet ik dan nog zeggen dat de Heilige Geest de enige is die dit kan. Of, indien ik al vast wil blijven houden aan die Heilige Geest, waarom zou ik er dan bij blijven dat deze alleen kan optreden binnen bepaalde gemeenschappen, terwijl elders het verschijnsel wordt veroorzaakt door demonen? Mij lijkt dit kolder te zijn. Alsof mensen zouden zeggen: wanneer de suiker in het pakje van A zit is zij goed en zoet, maar in het pakje B is het vergif.
Mij lijkt het redelijker, de Heilige Geest voor al deze dingen aansprakelijk te stellen, indien je althans je daarop wilt beroepen. Maar dan blijkt nog steeds dat die geest niet onder alle omstandigheden optreedt: Deze geest wordt kenbaar of uit zich middels mensen, kennelijk alleen op ogenblikken dat er bepaalde spanningen of gevaren ontstaan, er een bepaalde concentratie of overspanning bestaat, dan wel wanneer een mens, in mystieke beschouwingen verzonken, tijdelijk als het ware afstand doet van zijn eigen persoonlijkheid.
Indien het zo is, vraag ik mij echter wel af, hoe men ertoe komt om het werken van die Heilige Geest aan een bepaalde functie te verbinden. Men kan of mag voor mij wel zeggen dat de Heilige Geest een bisschop of priester kan inspireren. Waarom niet. Het is een mens en de man kan er uiteindelijk soms ook niet veel aan doen dat hij dit baantje heeft. Maar wanneer men gaat zeggen zodra de paus ex cathedra een uitspraak in zake het geloof doet, dan geschiedt dit in onfeilbaarheid want dan spreekt door hem de Heilige Geest, zo maak ik toch wel even bezwaar en enige aantekeningen.
In de eerste plaats: doet de paus die uitspraak spontaan en geheel zelf, of wordt die uitspraak door anderen ontworpen en wordt zij alleen door die paus voorgelezen? Indien dit laatste het geval zou zijn kan er nooit sprake zijn van een Heilige Geest die op dat ogenblik door die paus spreekt. Wanneer het een leerstuk is, zo blijkt dit veelal mede te slaan op kerkpolitiek. Ik kan niet aannemen dat in een dergelijk geval de Heilige Geest daarbij betrokken zou zijn. Want een dergelijke deel van God zal zich toch wel niet bemoeien met de machtspolitiek – dat is het in feite – die binnen bepaalde religieuze gemeenschappen wordt bedreven. Maar wanneer ik dit niet van de paus behoef te geloven, dan behoef ik dit ook niet aan te nemen omtrent de dominee, hoe zwaar in de leer deze ook moge zijn. Terzijde: het is wel typisch dat naarmate de dominee zwaarder is ook de engelenvleugels die hij zich aanmeet groter schijnen te zijn. Mogelijk is dat dan een kwestie van eigen gewicht en noodzakelijke spanwijdte om te kunnen vliegen.
Ik kan geloven dat iemand of dit nu een priester is, een doodgewoon mens of een kind dat niet beter weet, desnoods zelfs iemand die zijns ondanks in een bepaalde situatie betrokken wordt, opeens bevangen wordt door een kracht, een visie, waarmee men zelf geen raad meer weet. Iets dus wat geheel afwijkt van hetgeen die mens normaal is en normaal denkt. Ik kan mij voorstellen dat zo iemand dan dingen doet of zegt waarvan ook hijzelf zich later af zal vragen: mijn God, waar zijn die zaken vandaan gekomen.
Ik ben zelfs bereid te zeggen dat dit voor mij dan een manifestatie is van de goddelijke functie die wij benoemen als de Heilige Geest en in wezen een kracht is die in ons bewustzijn mogelijkheden wekt die daarin wel sluimeren, maar nooit ontwaakt zouden zijn wanneer deze kracht niet zou zijn opgetreden. Dat kan dus op elk ogenblik van de dag gebeuren; op je werk kun je door die Heilige Geest bevangen worden. Of moeten de omstandigheden daarvoor gevoelig zijn? U moet daarvoor dan gevoelig zijn, niet de omstandigheden. Het is denkbaar dat u in een toestand van spanning en concentratie verkeert, waarbij – vergeet dit niet, want er zijn kennelijk altijd ook bepaalde ethische zaken bij betrokken en het gaat meer om het innerlijk van de mens dan om uiterlijkheden – u inderdaad iets dergelijks ervaart. U bent dus midden in uw werk en wordt oversluierd door dit denken, in verband met een probleem. Dan is het mogelijk dat u terwijl u werkt, een formulier zit te vullen, geld zit te tellen of ander werk doet, u opeens weet, zo is het, zo moet het enz. Maar wees verstandig en zeg het niet meteen hardop. Aders krijgt u ruzie met uw baas of erger. Dat is menige profeet ook gebeurd, in het verleden dan.
Indien u het niet erg vindt: nog enkele opmerkingen van mijn kant in verband met het onderwerp. Het bevreemdt mij dat er zoveel mensen zijn die zeker menen te weten: een medium? Dat kunnen alleen kwade geesten zijn. Waar halen zij de wijsheid vandaan? Soms wordt het nog erger gemaakt: een medium is een mens die door de duivel bezeten wordt of een oplichter die van de goedgelovigheid van de mensen gebruik maakt.
Toch zijn dit dezelfde mensen die geloven in de goddelijke zending van de Bijbelse profeten, de onfeilbaarheid van de paus, de directe uitwerking van de zegeningen van de dominee, de hemel die je onmiddellijk verkrijgt wanneer je maar zo slim bent meteen nadat je gedoopt bent te overlijden en dergelijke zaken meer. Die mensen zou ik wel eens willen vragen hoe zij daar aan komen. Zij zitten altijd maar met die Heilige Geest te werken. Wanneer het erop aankomt is die Heilige Geest de werkelijke basis van alles wat zij geloven. Of zijn het soms niet de apostelen die, bewogen door de Heilige Geest, zijn uitgegaan om Jezus’ leer uit te dragen?
Maar wanneer er nu soortgelijke verschijnselen komen in uw dagen mensen, wanneer er iemand komt die profeteert, een mens opeens dingen zegt die wat verder gaan dan men zou verwachten, krachten ontplooit die niet meer normaal verklaard kunnen worden, dan is dat voor u werk van de duivel?
Beste mensen, jullie zijn zo ver vastgeroest in jullie eigen dogmata dat, zo de Heilige Geest op dit ogenblik en direct een mens uit uw midden zou beïnvloeden, u deze nog het liefst meteen zou stenigen of kruisigen, net zoals de joden met Jezus hebben gedaan. En wat dit betreft, geen excuses mijnerzijds. De joden waren toevallig het volk waar Jezus onder leefde. Maar zoals een vriend van mij al eens heeft gezegd: wanneer Jezus in Nederland zou opstaan, werken en preken, zo ging hij allereerst de bak in wegens onbevoegde uitoefening van de geneeskunde, daarna zou hij veroordeeld worden wegens belediging van het gezag en uiteindelijk zou hij als onverbeterlijk in een gekkenhuis terechtkomen. Die vriend had geen ongelijk. Want de mensen hebben altijd weer weinig behoefte aan goddelijke openbaringen, maar zoeken altijd weer de bevestiging van hun eigen denkbeelden. Daarom eisen zij voor zich een monopolie op de waarheid op, inclusief het werken van de Heilige Geest.
Maar indien die Heilige Geest een deel van God is – en dat beweert men toch — dan is die Heilige Geest een deel van ons allen, want wij bestaan in, uit en door God. Zonder hem bestaan wij niet. Dat vertellen zij je toch? God heeft ons geschapen, God houdt ons in stand. Maar veronderstelt men dan werkelijk dat de eigen groep apart geschapen werd en dat de Heer zijn Heilige Geest eerst heeft opgeborgen voor hij met de rest aan het werk ging? Dan leeft die Heilige Geest in elke mens, maar die mens zal alleen in bepaalde condities het contact krijgen waardoor het geheel – en volgens mij niet alleen een stukje geest, maar de totale scheppende kracht – van het in hem liggende werkzaam wordt. De uiting van een dergelijke mens zal dan op dat ogenblik niet meer volgens regels verlopen, maar geheel zijn aangepast aan de waarheid en de werkelijkheid zoals die op dat ogenblik in en voor die mens bestaan. Een van die voorwaarden is dat je niet alleen in jezelf verdiept moogt zijn.
Dan is het geen wonder dat hij in bepaalde kringen niet zo vaak en duidelijk kenbaar tot uiting komt, die Heilige Geest. Ik vrees bv. dat wanneer binnen het kabinet de geest zich middels een van de ministers zou manifesteren, de premier onmiddellijk zou worden bevangen door een intestinale incontinentie of ineens op reis zou moeten naar het een of andere tropisch en vooral vrijzinnig land. En de heer den Uyl zou, naar ik vermoed, zuchtend en kreunend ineen zakken en stamelen: hoe kun je zo onjuist het echte socialisme interpreteren. En van de anderen kan ik maar beter niet spreken. Ter Louw bv. zou onmiddellijk nagaan of er mogelijk stemmenwinst in zit. Ik maak er maar even een grap van. Maar het benadert de werkelijkheid in feite heel aardig. Is dat niet dieptreurig? Daar zitten wij dan in een grotendeels zich christelijk hetende wereld die spreekt over goddelijke liefde, zich steeds weer op de borst slaande over het feit dat zij door de Heilige Geest worden geleid. En wat produceert die wereld? Atoomrakketten, computers, werkeloosheid, terreur, uitbuiting. Dit alles in de naam van de Almachtige God, onze Vader en bezield door de Heilige Geest die over ons neerdaalt. Is het niet om van de kotsen?
Het zou beter zijn wanneer de mensen eindelijk weer eens afstand zouden nemen van het denkbeeld dat God alleen via de hiërarchieke kanalen – en zo mogelijk tegen contante betaling – te benaderen is. Ik zou wensen dat de mensen eindelijk eens zouden gaan begrijpen dat de zaken die zij God en de Heilige Geest noemen, in elk van hen leven. Dat dezen door elk van hen kunnen werken en dat, wanneer je werkelijk niet meer weet hoe of wat, je net zo stom en dwaas moogt zijn als de leerlingen die samen zaten in de korenmarkt in Jeruzalem: mensen die alleen nog maar jammerden dat de Meester dood was en voorstelden om maar zo snel mogelijk te vluchten. Mensen die alles meenden verloren te hebben, maar één ding niet prijsgaven: het geloof dat Jezus hun had gegeven en bijgebracht. Denkt u niet dat wanneer u er net zo bij zit, u in de steek gelaten zult worden? Al zijn er dan geen vurige tongen, iets in u komt in beweging. Wanneer u werkelijk gelooft in een God van liefde, in een God die lichtend is, een god die waarheid is, meent u dan werkelijk dat er toch niets u zal gebeuren? Denkt u niet dat u dan opeens toch zou weten welke weg u nu beter verder kunt gaan? Dat u mogelijk een oplossing zult vinden die mogelijk niet geheel volgens de geldende regels is, maar die wel precies past bij de situatie waarin u verkeert en u zo de mogelijkheid geeft weer iets te zijn voor anderen en jezelf in te schakelen in activiteiten en werken zodat ook jij vindt wat je wezenlijk nodig hebt?
U vroeg mij te spreken over de Heilige Geest. Liefst had ik u gezegd: geen commentaar. Het zijn onderwerpen waar je zoveel kanten mee uit kunt dat het bijna onvoorstelbaar is. Ik denk dat wanneer je spreekt met 50 verschillende theologen over de Heilige Geest, wanneer doordringt tot achter de geijkte formules, er opeens wel 50 verschillende Heilige Geesten schijnen te bestaan. Want wij weten met die dingen immers geen raad? Een ding weet ik echter wel: er is een kracht die al datgene doet wat men aan die Heilige Geest toeschrijft. Ik benoemde die kracht niet. Noemt u ze voorlopig maar Heilig Geest wanneer u dit wenst. Ik stel dat deze kracht kan werken in elke mens en in elke geest. Ik stel dat zij altijd zal werken waar een mens in wanhoop, erkenning van eigen hulpeloosheid toch een beroep doet op het hoogste dat hij kent om zo een weg te vinden waardoor hij iets betekenen kan, niet voor zichzelf, maar voor anderen, voor het geheel.
In die vorm geloof ik in de Heilige Geest. En al die andere vormen? Degenen die daarin geloven zullen wel eerlijk zijn, maar als je het mij vraagt, kunnen zij van mij de geest achterna krijgen, want die hebben zij m.i. hard nodig.
Wat verstaat: u precies onder akasha, bestaat het werkelijk of is het iets theoretisch?
De akashakroniek is, volgens het denken waarin de term ontstaan is, een kroniek waarin alle daden en gedachten zijn vastgelegd. Ik heb de term vergelijkend gebruikt met het zgn. gemeenschappelijk bovenbewustzijn: een andere term.
Van dit laatste weet ik zeker dat het bestaat. Dit kan dan omschreven worden als: het geheel van alle gedachten die op aarde bestaan en een groot gedeelte van de emoties die op aarde bestaan, dit samengevoegd tot een soort sfeer waarin vooral de belangrijke en intense gedachten een zeer lange tijd aanwezig blijven.
Ben je harmonisch met deze sfeer of een deel ervan, dan ontlaadt het deel waarmee je harmonisch bent zich op jou en openbaart zich dan meestal in de vorm van een inspiratie. U ziet het, ik kan het nog netjes zeggen ook. Dus denk nu niet: hij heeft zo zitten schelden, hij kan niet anders.