juni 1986
Verandering van denken
Het zal u de laatste tijd duidelijk zijn geworden dat er allerlei, zeer omvangrijke volksbewegingen op gang zijn gekomen. Aan de ene kant zien wij bv. een toenemende aandacht voor allerlei praktijken die vroeger paramedisch of zelfs oplichterij e.d. werden genoemd. Aan de andere kant ontdekken wij ook dat er in de maatschappij steeds meer verzet is tegen bepaalde ontwikkelingen.
Nu kunt u wel zeggen. Dat komt dan misschien tot uitbarsting als er ergens een atoomcentrale in gevaar is gekomen en radioactieve neerslag produceert. Maar eigenlijk bestaat het al veel langer. Alleen op zo’n ogenblik komt het sterker naar buiten.
Wat zijn de veranderingen? Allereerst zien wij dat er veel minder respect is voor de autoriteiten. Dat is aan de ene kant goed, aan de andere kant voert dat toch wel tot een vorm van anarchisme die niet altijd even aanvaardbaar is.
Autoriteiten zijn feilbare mensen. Maar een hele tijd heeft men gedacht, een autoriteit is onfeilbaar. Er zijn nu nog mensen, die zich als autoriteit beschouwen en een soort onfeilbaarheid voor zichzelf proberen op te eisen. Het volk ziet wat er gebeurt en volgt degenen die leidinggeven, degenen die beslissingen moeten nemen, op zijn minst genomen zeer kritisch. Het is duidelijk dat als je zo denkt die kritiek niet alleen blijft stilstaan bij de burgerlijke autoriteiten of bij de uitspraken van wetenschappers.
Je gaat op dezelfde manier denken over kerkelijke zaken. Je gaat op dezelfde manier denken over allerlei uitspraken t.a.v. natuurwetten en wat u maar wilt. Als er geen autoriteit wordt erkend is de eerste neiging van de mens natuurlijk om kritisch en meestal afbrekend te werk te gaan.
Dat is ook duidelijk als we kijken naar het atoomvraagstuk, op het ogenblik nog steeds actueel. Je hoort iedereen zeggen: Het moet maar afgelopen zijn daarmee. Men begrijpt niet dat dat eigenlijk niet helemaal kan. Het gaat hier niet alleen maar om de energievoorziening. Het gaat om een hele politieke en economische ontwikkeling waar aan de ene kant zeer grote bedragen in zijn geïnvesteerd, maar aan de andere kant weer allerlei neveneffecten aan vastzitten.
Teruggaan naar kolenstook betekent ofwel het autoverkeer praktisch stilleggen, dan wel een steeds grotere luchtvervuiling met nog veel meer zure regen. Teruggaan naar oliestook maakt je tot slachtoffer van buitenlandse krachten want je kunt het binnenlands niet krijgen. Dus alweer voor heel veel landen onaanvaardbaar. De situatie zoals ze nu is, dwingt echter de mensen, vooral de gewone mensen, om internationaal te denken. Want als er een centrale staat in België, in Noord-Frankrijk in West-Duitsland of in Oost-Duitsland en daar gebeurt wat mee, dan kun je niet zeggen: hier is de grens van Nederland. De effecten gaan verder en komen tot in Engeland. Omgekeerd uit Engeland, waar ook nogal wat fouten zijn gebeurd de laatste tijd, waait het weer terug. Men moet dus internationaal gaan denken.
Op economisch terrein doet men dit maar zeer beperkt. Op politiek terrein is eveneens het begrip voor samenwerking op z’n minst genomen zeer gering. Dit houdt in dat regeringen genoopt zijn om naar zichzelf toe te redeneren, naar de onafhankelijkheid van hun land, naar de macht die ze denken uit te oefenen als ze bepaalde grondstoffen, bepaalde mogelijkheden meer hebben dan een ander. Eerst als de regeringen gaan begrijpen hoezeer ze van elkaar afhankelijk zijn kan dat veranderen.
Het gewone volk vraagt zich reeds nu af waarom het dan niet mogelijk is om, zoals in beperkte mate toch reeds gebeurt, via internationale krachtlijnen gewoon alle elektrische energie van Europa te poolen. Dus dat iedereen een beroep kan doen op alle krachtcentrales. Nu gebeurt dat alleen bilateraal en onder bepaalde handelsverdragen.
U realiseert zich waarschijnlijk niet dat een deel van de stroom die u ‘s nachts verbruikt van West-Duitsland komt, ze wordt door West-Duitsland geleverd. Omgekeerd wordt rond het middaguur uit Nederland nogal wat energie naar West-Duitsland overgebracht. Met België bestaat een dergelijk uitwisselingsverdrag eveneens, maar daar wordt in verhouding weinig gebruik van gemaakt. Ik noem maar een paar punten.
Als de gewone mensen zeggen: waarom dan niet helemaal? Dan begint het moeilijker te worden voor de politiek om nog steeds het eigen belang, de eigen werkgelegenheid, het eigen inkomen, de waardevastheid van de eigen munt als criterium te blijven beschouwen.
Wij hebben al eerder gezegd: Tenslotte komen we toch terecht op een soort continentale eenheden waardoor een continent als een eenheid functioneert en dan t.a.v. andere continenten nog concurrerend en eventueel beschermend voor de eigen industrie zal blijven optreden.
Het is duidelijk dat je daarmee en zeer punt raakt. Het verlies van autoriteit dat feitelijk is, resulteert in een noodzaak tot samenwerking. Steeds minder zal men zien dat in die samenwerking bepaalde stemmen de voorkeur krijgen. Om een bekende schimpscheut te herhalen: De kern van de NAVO wordt nog steeds gevormd door de infanterie. Misschien hebben ze gelijk, misschien niet.
Laten we eens kijken wat er gebeurt op geloofsgebied. Aan de ene kant willen de mensen graag geloven. Zeker in een tijd waarin veel angsten en noden zijn, zoekt men nu eenmaal bescherming bij de een of andere autoriteit die het voor hem hier, zij het in het hiernamaals goed kan maken. Aan de andere kant echter zegt men: als ik in die God geloof, dan moet een ander, mij niet vertellen hoe ik dat in de praktijk moet brengen.
Dat betekent dat kerken ook hun regels en daarmee hun greep op de gelovigen aan het verliezen zijn en gelijktijdig daarvoor een veel intensere geloofsbeleving zien opkomen die zich echter niet meer laat verleiden tot absolute onderwerping aan de autoriteit van de kerk.
Het betekent geestelijk ook een zeer belangrijke ontwikkeling. Er is een tijd geweest dat het niet denkbaar was dat iemand die katholiek was zich bezighield met spiritisme, of iemand die gereformeerd was kennis zou nemen van paranormale verschijnselen. Dat was des duivels. Nu wordt het nog wel gezegd, maar de gelovigen proberen nu te begrijpen hoe de oude verhalen waarop hun geloof en leer is gebaseerd, misschien verschijnselen vermelden die vandaag aan de dag nog bestaan. De kreet dat de tijd voor mirakelen voorbij is, wordt door velen alleen nog maar gehoord als een belijdenis van onmacht van de verkondigers. Want mensen, die op deze wijze zelf gaan zoeken naar iets waarop ze kunnen vertrouwen, zijn niet zo gemakkelijk meer te leiden en eigenlijk ook moeilijker te misleiden zeker in algemene zin.
We moeten verwachten dat het over een paar jaar al zeer grote invloed gaat krijgen op allerlei economische en politieke verhoudingen. Ook in de samenleving zullen de sociale machten t.a.v. elkaar een andere houding moeten gaan aannemen. De strijd van werkgevers werknemers bv. is iets dat normaal was in de jaren 1860 tot 1960. Op dit ogenblik is hetgeen zij t.a.v. elkaar proberen te doen vaak meer destructief dan opbouwend.
Een ander punt dat in het denken van de mens aan het veranderen is: men specialiseert zich en vaak sluit men zich van de wereld af. Menigeen denkt dat het alleen een modeverschijnsel is dat steeds meer vooral jongere mensen met een soort minikoptelefoon op het hoofd lopen te schokschouderen, omdat ze door elektrische stroom worden getrokken, terwijl naar de buitenwereld alleen nog maar een ritmisch gesis doorklinkt. Eigenlijk sluiten zij zich af voor de werkelijkheid.
Heel veel mensen denken dat je de wereld kunt buitensluiten. Nu zijn er steeds meer gebeurtenissen in deze tijd en in de zeer nabije toekomst waaruit duidelijk wordt dat je dat niet kunt doen. Je kunt niet zeggen: ik trek mij daar niets van aan, want dat gebeurt elders, ik heb daar weinig mee te maken. Je bent erbij betrokken of je wilt of niet. De zaken die plaatsvinden zullen weleens kunnen leiden tot allerlei, toch wel in vele landen betreffende verschijnselen.
Ik mag hierbij opmerken dat in een bepaald deel van de Atlantische Oceaan een toenemende onderzeese vulkanische activiteit is geregistreerd. Dat heeft natuurlijk niets te betekenen. Maar het zou kunnen betekenen dat er inderdaad aardbevingen zullen plaatsvinden. En dan werkt het naar twee kanten. Dus we moeten denken aan Midden-Amerika het zuiden van Noord-Amerika vooral de oostkust. Aan de andere kant Noord-Afrika, maar ook Italië, Spanje en iets doorlopend misschien tot Duitsland toe. Zelfs Nederland heeft kans op een klein aardbevinkje over een jaar of anderhalf.
Dan ga je denken: wij kunnen ons niet blijvend isoleren. Ofwel ik moet eruit stappen en dan houd ik niets meer over, danwel ik moet mij weer betrokken gaan achten bij al die anderen. Dan kun je zeggen: Het klinkt mooi, maar wat zal ervan terecht komen? De ervaring heeft geleerd dat als mensen in een noodsituatie komen te verkeren zij wel degelijk tot zelfopoffering, samenwerking over alle grenzen van denken, geloof en sociale standen heen in staat zijn.
Mag ik u herinneren aan wat er gebeurd is in de oorlogsjaren? Mag ik u herinneren aan wat er in Nederland op gang kwam toen de ramp in Zeeland was gebeurd? Elke keer weer, wanneer er iets werkelijk omvangrijks gebeurt, voelen allen zich daarbij betrokken. Dan zijn de kunstmatige scheidingen tussen allerlei mensen, ja zelfs de onverschilligheid die zeer velen voor zich hebben aangekweekt opeens verdwenen. Dat is in andere landen precies hetzelfde geweest. De reacties waren misschien een beetje anders dan in Nederland, maar die reacties zijn er geweest. Waarom zouden ze dan nu niet voorkomen?
Het is niet een kwestie van een prognose die een plotselinge en totale verandering veronderstelt. Het is eenvoudig het trekken van de conclusie. Er zijn een aantal ingrijpende gebeurtenissen en veranderingen de komende twee jaren op komst. Voor vele mensen zal het een situatie zijn waar ze alleen niet tegenop kunnen, maar ze zullen het samen proberen en dan niet vragen: Bij welke kerk hoor jij of bij welke politieke partij?
Ben jij vakbondsman of ben jij werknemer of werkgever? Ze zeggen eenvoudig: wij moeten het zien te klaren. Het is ons zelfbehoud.
Dit denken is al ergens doorgedrongen. Dan heb ik het niet over de vaak totaal verkeerd begrepen solidariteitsgedachte. Solidariteit is natuurlijk erg belangrijk maar in de eerste plaats moet ze vrijwillig zijn. In de tweede plaats moet ze voortkomen uit je eigen willen en niet uit je onmacht om je ertegen te verzetten. Saamhorigheid bestaat altijd.
Er is een bekend verhaal. Wanneer er een bosbrand of een vulkanische uitbarsting op komst is, dan zie je soms al uren of zelfs dagen tevoren de dieren wegtrekken. Maar hoe gebeurt dat? Ze trekken samen weg. Op dat ogenblik kunnen de leeuwen en de gazellen bij wijze van spreken naast elkaar vluchten. En als ze een veilige plaats hebben gevonden, dan vallen ze elkaar niet aan. Daarna gaat alles weer gewoon door. Dan is de leeuw weer de jager en de gazelle iemand die zich als prooi niet gezond voelt. Maar zolang ze in gevaar zijn, zitten ze allemaal op een hoopje. De gifslang dreigt maar bijt niet. De dieren die normaal elkaars grootste vijanden zijn, zitten rustig samen.
Wanneer de wereld op een gegeven ogenblik werkelijk gekweld wordt door angsten (ik hoop dat ze ten onrechte zijn en ik denk het ook) die tamelijk ver gaan, dan voorzie ik dat vijanden plotseling naast elkaar gaan dat ze samen proberen om zekerheid, veiligheid te vinden, zich te verdedigen tegen dat verschrikkelijke dat anders op hen af zou komen.
Ik heb het gevoel dat dit ook een vorm van solidariteit genoemd kan worden, maar nu niet meer van de ene groep tegenover de andere, maar van mensen onder elkaar. Dit moet wel leiden tot een herziening van de verhoudingen. Er zijn heel typische dingen gebeurd in de loop der tijd.
Herinnert u zich het jodenvraagstuk in Duitsland. De Duitser had vaak vrienden, joden. De joden, achtervolgd door het Duitse volk hadden wel degelijk nog vertrouwen in sommige Duitsers. Waarom? Omdat een persoonlijke relatie kennelijk een deel van de effecten van het massale opheft.
Als je een situatie krijgt waarin de mensen moeten samengaan, dan ontstaat er een verandering in hun relatie. Die relatieverandering die een grote rol zal spelen, zal ongetwijfeld voortkomen uit noodsituaties. Maar mensen, die elkaar hebben leren kennen, die iets van elkaars gedrag hebben leren begrijpen, zullen daardoor niet plotseling totaal veranderen, maar ze zullen meer begrip voor elkaar krijgen. Dat is belangrijk.
Dan hebben we ook in de laatste tijd het paranormale steeds meer op de voorgrond zien komen. Nu noemen ze iemand nog gek als hij naar een waarzegger gaat. Toch wordt daarmee steeds meer rekening gehouden. Men zei Hitler was gek, daarom had hij een hofastroloog. Maar waarom worden er dan tegenwoordig horoscopen gebruikt in Parijs, in Londen, ook in het Witte Huis, vooral in het Pentagon.
In Rusland wordt er op een andere manier gewerkt. Maar zelfs daar heeft men een soort astrologische programmering voor een van de computers en wordt het wel degelijk erbij bekeken. Het paranormale wordt eigenlijk, al is het openbaar, nog niet acceptabel wel steeds belangrijker geacht.
De mens begint te denken dat er naast de wetenschap, die je zeker niet moet uitvlakken en naast de logica die de mens werkelijk nodig heeft, nog iets anders is. Iets wat aanvullend is, iets wat dan niet bewijsbaar is, maar dat bestaat en waarvan wij gebruik kunnen maken.
Dan is daar ook nog de parapsychologie. Die probeert dan op haar manier vast te stellen of er bepaalde gaven zijn en eventueel waar ze vandaan zouden kunnen komen. Maar in het denken van zeer veel mensen is datgene wat paranormaal wordt genoemd nu al wat anders aan het worden. Het is een onbewust aanvaard deel van het bestaan. Dat betekent dat de nadruk anders gaat vallen.
Ik denk dat het ertoe zou kunnen leiden dat mensen eindelijk werkelijk overtuigd zijn van een voortbestaan na de dood. En dat ze, hoe summier dan ook, enkele gegevens daaromtrent menen te bezitten die onbetwistbaar zijn, niet op grond van geloof, maar op grond van in deze tijd geconstateerde fenomena. Dat verandert ook het leven en de levenshouding van de mens.
Als je weet of denkt het te weten wat het voor het bestaan inhoudt, dan ga je daar onwillekeurig rekening mee houden. Zoals er in de Middeleeuwen mensen waren die alles opofferden om de hemel te verdienen zo zullen nu heel veel mensen toch wel een stapje terug doen zo hier en daar, al is het alleen maar omdat ze een oorzaak en gevolg begrip hebben voor een hiernamaals of eventueel voor een volgend leven.
Alweer een verandering. Want als mensen zo gaan denken, zo gaan geloven, dan zal hun relatie met de medemensen daardoor direct of indirect toch worden beïnvloed. Ik meen met enige zekerheid te kunnen stellen dat de veranderingen, die zich op dit moment al in de wereld voltrekken, zich zeker tot de eerste eeuw van het nieuwe millennium zo sterk zullen versnellen dat wat eens 50 jaar duurde nu misschien 5 jaar duurt en dat wat eens in 10 jaar kon gebeuren zich nu misschien zelfs in 10 maanden kan afspelen. Een enorme versnelling van ontwikkeling en dus ook van verandering.
Dit voert tot een betrekkelijk snelle vernieuwing in de menselijke samenhang. Gelijktijdig voert het tot een vernieuwing van de benadering van de mens t.a.v. de wereld en indirect waarschijnlijk zelfs t.a.v. de kosmos. Laten wij eens zien wat dat betekent voor een wereld in verandering.
Het betekent zeker niet dat de mensheid alle techniek zal vergeten in een Rousseau-achtige kreet van: terug naar de natuur. Je kunt niet verwachten dat een bankdirecteur geitenmelker wordt. Maar het kan wel zo zijn dat je zegt: in hoeverre schaad ik de natuur? In hoeverre begrijp ik de natuur? En dan is het niet een kwestie van respect.
Heel veel mensen zeggen: je moet respect hebben voor het leven van het dier. Dat is grotendeels sentimentele onzin waardoor het dier onbewust wordt vermenselijkt, de plant allerlei kwaliteiten worden toegedicht die ze gezien haar bewustzijn en bezieling zeker niet kan bezitten. De mens gaat echter begrijpen: er is een samenhang, er is een samenwerking. Hij gaat begrijpen dat de dood in feite ook een belangrijke factor is van het leven en dat het voortleven mede wordt bepaald door de dood. Hierdoor zal er een beter begrip zijn voor ecologische samenhangen. Men zal proberen die te wijzigen in overeenstemming met datgene wat de mens voor zichzelf noodzakelijk acht. Maar men zal daarbij uitgaan van datgene wat in de natuur mogelijk is en niet alleen van wat menselijk wenselijk is.
Dan hebben we daarmee eigenlijk wel een redelijk afgerond beeld gekregen van een wereld waarin de veranderingen steeds sneller gaan en waarin de mens bewust of onbewust grote veranderingen ondergaat die ten slotte zullen leiden tot een totaal veranderde vorm van menselijke samenleving.
Ik zou hiermee kunnen volstaan zonder in herhalingen het weer opsommen van al deze factoren, als er ook geestelijk niet bepaalde werkingen zijn waarmee we eveneens rekening moeten houden.
Wij spreken over Goeroes, Meesters en dergelijken. Er zijn inderdaad meer figuren op aarde die elk op hun eigen manier proberen de mensen iets te leren over innerlijke waarden, over samenhangen. Er zijn op het ogenblik sprekers die gewoon op de t.v. te zien zijn en die, als je hen volgt, eigenlijk een totaal nieuw filosofisch systeem staan te verkondigen en niet alleen maar iets over het verleden of over samenhangen.
Er zijn daarnaast meer verborgen Meesters, ingewijden. Ook dezen proberen mensen te helpen en zullen naarmate ze meer worden aanvaard weer grijpen naar het paranormale. Het wonder gaat terugkomen. Maar daar gaat het nu niet om. Het gaat erom dat een veel verdergaand besef van leven van samenhang en van geestelijke mogelijkheden in toenemende mate merkbaar wordt. Dan moeten we niet denken op een industriële manier, een soort methode waarmee je via een microvoltmeter kunt aflezen of je hersens het nog doen. Dat moet je merken door gewoon te denken. Als je erover kunt denken dan functioneren je hersens nog.
Heel veel mensen lopen in deze tijd nog vast in details. Ze zijn in wezen bezig met zoveel kleinigheden dat ze de belangrijke dingen aan zich voorbij laten gaan.
Als je kijkt naar de ingewijden de adepten dan dringt er iets tot je door van een samenhang. Het is alsof alle details eigenlijk alleen maar een barokke versiering zijn van een op zichzelf monumentale maar eenvoudige werkelijkheid. De feiten ontdaan van alle details, blijken plotseling beter te volgen, beter te begrijpen. Als je die eenvoudige band vindt, dan is het eenvoudiger om voor jezelf een houding te bepalen en die eventueel te volgen. Er is dus ook sprake van een geestelijke omwenteling.
Die geestelijke omwenteling zal natuurlijk gepaard gaan met nevenverschijnselen. Om u een enkel voorbeeld te geven. De interesse voor vroegere incarnaties is de laatste tijd bij heel veel mensen sterk toegenomen. Eigenlijk zijn ze onbelangrijk, want wat ze hebben opgeleverd dat heb je in dit leven erbij. Alleen als er in dit leven iets niet klopt, kun je dat misschien in het verleden terugvinden. Wat je in een volgende incarnatie zal doen of zal worden, is ook niet van belang. Want wat je nu bent en nu beleeft, bepaalt dat dan wel. Die belangstelling is nu nog gericht op uiterlijkheden. Bijvoorbeeld:
Ik heb geloof ik, een incarnatie gehad in de Franse Revolutie. Het is toch belangrijk te weten of je onthoofd bent geworden of dat je onthoofd hebt. Ik zou zeggen: dat zijn details. Maar als je je afvraagt: Was ik in de Franse Revolutie iemand die dacht, of iemand die meeleefde, dan ben je dichter bij de hoofdzaak onverschillig aan welke kant je stond. De Franse Revolutie was namelijk verandering van levensconcept. Het was een andere benadering van kennis mede dankzij de Encyclopedisten en de boekdrukkunst. Dat is interessant.
Het gaat er niet om: wat bereikt u vandaag? Wat bereikt u niet? Hoe groot is uw bankrekening? Het gaat erom: wat bent u voor anderen? Wat bent u voor uzelf? Wat is de essentie daarvan? Wat zijn de eenvoudige lijnen? Die brengen je namelijk dichter bij de waarheid omtrent jezelf, maar ook omtrent het leven en de wereld.
De Meesters brengen u in de richting van een vereenvoudiging. Zij maken u aan de ene kant vrij van heel veel schuldgevoelens die absoluut overbodig zijn. Zij maken u zelfs vrij van het denkbeeld dat u aan uw lichaam helemaal bent overgeleverd. Zij leren u dat de geest veel kan doen voor het lichaam, ook de eigen geest. Wanneer zij dit brengen, dan moet dit vooral in de komende generaties meer invloed hebben op het onbewuste. Men zal steeds meer de neiging hebben naar de hoofdzaken te kijken. Men zal bovendien daardoor, daarvan ben ik overtuigd, geestelijk veel meer mogelijkheden en waarden vinden dan iemand die altijd weer in details verstrikt raakt. Ook in dit opzicht is de wereld aan het veranderen.
Ik neem aan dat ze een meer verlichte vorm van geesten veel grotere uitings- en belevingsmogelijkheden zal geven dan in het verleden algemeen het geval was. Ik geloof dat heel veel geheimen van allerlei aard geopenbaard zullen worden, niet omdat het zo belangrijk is om die geheimen te kennen, maar omdat het belangrijk is hun waarheid te weten en daarop je begrip te bouwen. Dat zou ook een hele verandering zijn.
Stel u voor: elke Kabinetsvergadering wordt door het volk, volledig bekend met de inhoud, besproken en bekritiseerd. Dat is nu ondenkbaar. De ministers zouden al dood zijn van ergernis voordat ze uit hun woorden waren gekomen. En als het dan moet worden neergeschreven, moet het nieuwe weer gecorrigeerd worden, zodat het er een beetje netjes uitziet.
Realiseer u hoezeer ook dit de mensheid verandert. De benadering van allerlei zeer mundane problemen, zoals die van verkeer en vervoer, handel, verdeling van goederen, van inkomsten e.d. zoals ze nu bestaan gaat langzamerhand verwazen.
Als ik nu kijk naar bv. de belasting, dan heeft u niet te maken met een heffing waarin alle factoren zitten. Het lijkt dat u een heffing heeft van naargelang uw inkomen tussen de 30 en de 70 %. In feite echter heeft u ook nog een heffing van ongeveer 15 % gemiddeld op al datgene wat u koopt en verbruikt, zelfs op de diensten waarvan u gebruik maakt. Daarnaast betaalt u nog eens extra voor openbare faciliteiten, voor reiniging, voor waterzuivering, voor licht, gas, water en wat er allemaal bij te pas komt. Ik noem nu maar een paar dingen. In al deze zaken zit namelijk een verkapte belasting. En dan heb ik het niet over de BTW die er nog bovendien over berekend wordt. Dan zal men zeggen: Waarom?
Laten we gewoon eens kijken: wat is noodzakelijk? Kunnen wij het daar allemaal over eens zijn, dan betalen we dat percentage van ons inkomen. Dan zijn er geen sluikwegen meer nodig, geen regulering door verbruik, door accijnzen en wat nog meer voor smoesjes. Het is op het ogenblik niet aanvaardbaar te maken. Het heet politiek niet haalbaar te zijn. Maar als iemand terugkeert naar de essentie, dan zal hij ook dergelijke waarheden zien en dat betekent dat zelfs het gouvernement in zeer korte tijd zeer grote veranderingen zal ondergaan.
Het is niet alleen een wereld in beweging, in verandering. Het is een mensheid die op weg is naar een totaal nieuwe vorm van samenleving en daarnaast een totaal nieuwe vorm van ik-beleving, die vele geestelijke factoren bevat die tot op heden hoogstens onbewust of versluierd werden beleefd.
Dat is het punt dat ik u wilde voorleggen vanavond.
Kunt u nog wat zeggen over verandering in het onderwijs.
Het onderwijs is langzaam maar zeker een luxe apparaat geworden. Onderwijs is er niet om de kinderen bezig te houden en hen even bij misschien maatschappelijk bruikbare waarden bij te brengen. Onderwijs is in feite niets anders dan het werk dat het kind moet doen om later in de maatschappij zijn weg te kunnen vinden. Dat betekent dat zowel de leerling als de onderwijzer het onderwijs heel anders zullen moeten benaderen. En dat betekent zeer waarschijnlijk dat tenslotte en nu ga ik iets verder dan ik redelijk verantwoord kan doen, wij tot een vorm van onderwijs komen waarbij de leerling zijn leerplan bepaalt, maar gelijktijdig gebonden is aan een bepaald programma dat moet worden volbracht. Hoe hij het volbrengt, is zijn zaak. Geen lesrooster meer, maar eerder een werken met voorbeelden, eventueel met elektronica en daarbij ook iemand die je helpt als je niet verder kunt.
Hier krijgt iedereen de kans om zijn aanleg optimaal te ontwikkelen en gelijktijdig door het vaststaande raam van kennis waarmee hij zich heeft bezig te houden toch ook de zekerheid heeft dat iedereen de noodzakelijke basiskennis van het maatschappelijke verkeer in zich meedraagt. Dat wil dus heel eenvoudig zeggen: niet alle kinderen behoeven te leren hoe zij een computer moeten bedienen, tenzij ze het zelf leuk vinden. Maar ze zullen moeten kunnen lezen, schrijven en rekenen. Ze hoeven niet te weten wie Karel de Kale en Willem de Zwijger waren, tenzij ze zich in hen interesseren. Maar ze zullen wel moeten weten wat bv. zwaartekracht is, wat de zon is en doet, wat de aarde is en doet. Dat zijn dingen die wel belangrijk blijven.
Spelevaren
Wanneer je spelevaart tezamen in de boot genomen bent en dan elkander zo goed kent dat je vreugdig samen waart, zegt men wel terecht. Het is ondanks alles een spelevaart.
Leven is eigenlijk spelen. Zonder spel kan het menselijk leven niet bestaan. De ernst des levens is een waan door mensen aan zichzelf aangemeten, omdat zij innerlijk niet weten van de noodzaak om vreugdig door het leven te gaan.
Wilt u in waarheid spelevaren, wees dan uzelf. Heb dan anderen met uzelf lief. Durf het eigen ik, voortdurend erkennen zoals het is. Zeg niet: Dit zijn de deugden die ik mis. Dat is de last die ik moet dragen. Het is voldoende je af te vragen: ben ik zoals ik mijzelf ken? Hoe zegt de wereld dat ik ben?
Kan ik dan met vreugde toch met heel de wereld samengaan, dan zit ik mogelijk in de boot, dan zijn mijn zorgen mogelijk groot, maar toch is het spel belangrijk en spelevaren mijn bestaan.
Ik hoop u daarmee duidelijk te hebben gemaakt dat ernst en spel elkaar voortdurend moeten afwisselen. Dat tranen zonder lachen even schadelijk zijn als lachen zonder tranen.
De totale mens moet leven. In de totale mens bestaat de neiging tot het spel en de neiging tot arbeid en ernst. Wanneer deze versmelten, ontstaat de bewuste mens die in en vanuit zich licht ervaart, licht geeft en daardoor kosmisch gezien als volledige mens zijn waarde heeft die niemand op de wereld voldoende kan inschatten.
← vorige tekst | overzicht | volgende tekst → |